“Niet uit een boekje, maar uit ervaring”

Armoede gaat niet alleen over te weinig geld hebben. Het gaat ook over de stress die dat elke dag met zich meebrengt. Rekeningen die blijven liggen, brieven die je liever niet openmaakt en steeds opnieuw de vraag hoe je de maand moet doorkomen. Als dat te lang duurt, wordt het steeds lastiger om overzicht te houden of om hulp te vragen.

“Juist dan kan het veel verschil maken als iemand naast je staat die niet alleen helpt, maar begrijpt hoe dat is”, vertellen Roxana en Ilona, ervaringsdeskundigen bij Stichting Kwartier Zorg en Welzijn in de gemeente Midden-Groningen. Uit eigen ervaring weten ze hoe het is om geldzorgen te hebben. Die ervaring gebruiken ze nu om anderen te ondersteunen.

Binnen het project Ervaringsdeskundigen armoede en sociale uitsluiting helpen ze inwoners met praktische dingen zoals formulieren invullen, toeslagen aanvragen en contact met instanties. Maar minstens zo belangrijk is het persoonlijke contact zelf: iemand die luistert, meedenken en rust brengt in een situatie die vaak allesbehalve rustig is.

Van eigen ervaring naar anderen helpen

Voordat Ilona aan dit werk begon, leefde ze zelf jarenlang van een uitkering. Ze was alleenstaande moeder en kende de zorgen om geld maar al te goed. “Ik maakte me druk over schoolreisjes, nieuwe kleding voor mijn kinderen en alle rekeningen die bleven liggen”, vertelt ze. “Later ontdekte ik dat er veel regelingen zijn waar ik geen idee van had. Dat gun ik anderen ook: dat ze weten welke hulp er is.”

Via de uitkeringsinstantie kon ze een opleiding doen tot ervaringsdeskundige. Inmiddels doet ze dit werk al ruim drie jaar. “Je leert hoe je je eigen verhaal gebruikt om iemand anders te helpen, zonder dat het over jou gaat. Mensen voelen zich daardoor vaak sneller op hun gemak. Ze merken: jij snapt het écht.”

Ook Roxana weet hoe het is om in geldproblemen te zitten. Zij zat jarenlang in de uitkering en doorliep een schuldhulptraject. “Als iemand zijn post niet durft te openen, weet ik precies hoe dat voelt”, zegt ze. “Ik kan dan zeggen: dit heb ik ook meegemaakt. En het komt weer goed. Dat geeft mensen hoop.”

Samen zoeken naar oplossingen

Geen dag is hetzelfde voor Ilona en Roxana. De ene dag gaan ze mee naar de kredietbank, de andere dag helpen ze iemand met administratie of bezoeken ze een gezin thuis. Daar zien ze vaak pas echt wat er speelt.

“Veel mensen schamen zich voor hun situatie of weten niet waar ze moeten beginnen. Ik sta dan naast iemand”, zegt Ilona. “Ik ben er niet om het over te nemen, maar om samen uit te zoeken wat er kan.”

Dat zorgt ervoor dat mensen eerder durven te praten en hulp accepteren. Ook als een officieel hulptraject is afgerond, blijven de ervaringsdeskundigen bereikbaar. “Ik wil dat iemand mij gewoon kan appen als het weer moeilijk wordt”, legt Ilona uit. “Voordat de problemen opnieuw te groot worden.”

Volgens Roxana helpen kleine stappen al heel veel. “Samen een brief openen, kijken welke toeslagen er zijn of even meedenken over boodschappen. Als er wat lucht komt, ontstaat er weer ruimte om vooruit te kijken.”

Zelf de regie houden

Een belangrijk deel van hun werk is dat mensen zelf de regie houden. Ilona legt uit: “Wij helpen en denken mee, maar iemand beslist zelf wat er gebeurt. Dat is belangrijk, want zo krijgt iemand weer vertrouwen in zichzelf. Door kleine dingen zelf te doen, groeit dat vertrouwen stap voor stap. Zoals zelf een formulier invullen of zelf een afspraak maken.”

We zijn allemaal mensen

Het werk is soms een balans tussen dichtbij zijn en toch professioneel blijven. Er ontstaat vaak een sterke band met inwoners. “Je bouwt echt een relatie op”, zegt Ilona. “Je moet ook afstand houden, maar wel menselijk blijven. Ik geef iemand soms een knuffel als dat op dat moment helpt. Niet standaard, maar gewoon omdat het menselijk is. We zijn allemaal mensen.”

Tegelijk blijft het werk duidelijk en professioneel. “Je kunt niet alles oplossen”, zegt Ilona. “Maar je kunt er wel zijn, en naast iemand staan, terwijl diegene zelf stappen zet.”

Geef jezelf nog één kans

Het werk heeft niet alleen impact op de inwoners van Midden-Groningen, maar ook op Ilona en Roxana zelf. “Toen ik zelf weer ging studeren en werken, kreeg ik veel meer vertrouwen in mezelf”, vertelt Ilona. “Je merkt weer dat je meedoet in de maatschappij. Dat gun ik anderen ook: weer voelen dat je meedoet.”

Roxana sluit zich hierbij aan. “Geef jezelf nog één kans’, dat zeg ik vaak tegen mensen. Ik weet hoe moeilijk het kan zijn, maar het kan echt beter worden. Je hoeft het niet alleen te doen.”