Delfzijl-Noord is een wijk met 5800 bewoners en 74 nationaliteiten. Een plek waar veel is gebeurd, maar waar ook enorme veerkracht zit. Want ondanks jaren van aardbevingsschade, sloop, versterking en verhuizingen, is er één behoefte die iedereen deelt: verbinding. Elkaar kennen. Je thuis kunnen voelen in een rustige, veilige buurt. Die behoefte vormt al ruim vijf jaar de basis van sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord.
Kwartiermaker Marleen van der Werff en opbouwwerker Jeroen van der Schaaf blikken terug op vijf jaar sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord. Deze succesvolle aanpak is inmiddels in heel Eemsdelta terug te vinden in het programma Sterke Dorpen en Wijken. En steeds meer gemeenten willen het geheim van het succes weten. Marleen: “Onze ervaringen laten zien dat sociale wijkvernieuwing geen project is, maar een proces. Het is een beweging die ontstaat wanneer bewoners, professionals en gemeente elkaar echt weten te vinden. Pas dan kun je samen bouwen aan een fijne wijk.”
Bouwen aan een nieuwe wijk
In 2019 startte de herontwikkeling van Delfzijl-Noord met een grootschalig plan voor de wijk, met nieuwe buurten, wijken en voorzieningen. Hiervoor moesten oude flats en veel woningen worden gesloopt. Inmiddels is de wijk voor een groot deel vernieuwd of versterkt. In de Zandplatenbuurt is dit proces nog volop bezig, waar de nieuwe buurt Biessumerzand wordt ontwikkeld.
De herontwikkeling had grote impact, maar bood ook kansen. Voor bewoners om een woning te vinden die beter past bij hun levensfase, en voor Delfzijl-Noord om zich opnieuw uit te vinden.
WETHOUDER ANNALIES USMANY-DALLINGA
Kansen voor het aanpakken van problemen
In Delfzijl-Noord hebben bewoners te maken met relatief hoge werkloosheid, gemiddeld lagere opleidingen en inkomens, overlast in de buurt en (complexere) zorgvragen. De herontwikkeling van de wijk zou kansen bieden om deze zorgen en problemen aan te pakken. We gaven een bijdrage van 4 miljoen euro, waarmee de sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord kon starten.
Hierin staan de volgende vragen centraal:
- Hoe begeleiden we mensen die moeten verhuizen zo goed mogelijk?
- Hoe houden we de leefbaarheid in de wijk op peil?
- Hoe bouwen we samen aan een wijk waar het fijn wonen, leven, spelen en ontmoeten is?
We brachten sociale wijkvernieuwing weer terug naar de kern: wat hebben bewoners nú nodig?
MARLEEN VAN DER WERFF
Rust creëren
Toen Marleen van der Werff begin 2024 het stokje van de vorige kwartiermaker overnam, zaten veel bewoners in Delfzijl-Noord al in hun nieuwe of versterkte huis. Maar doelstellingen van sociale wijkvernieuwing op het gebied van werk en gezondheid gingen voor bewoners toen te snel. “Mensen woonden net in hun nieuwe huis, maar dat was zeker nog geen nieuw thuis,” vertelt Marleen. “Ze moesten hun vertrouwde huis verlaten tijdens de sloop en bouw en hadden in een tijdelijke woning gezeten. Dan moet je eerst rust creëren. Pas daarna ontstaat ruimte voor andere zaken.” Dit bracht sociale wijkvernieuwing weer terug naar de kern: wat hebben bewoners nú nodig? En hoe kunnen professionals daarbij aansluiten?
De koffiekar als startpunt
Opbouwwerker Jeroen van der Schaaf van welzijnsorganisatie Cadanz weet nog goed wat hij ruim drie jaar geleden, ondanks alle mooie projecten die al waren gestart, aantrof: wantrouwen. “Veel bewoners vertrouwden de overheid niet, maar ook elkaar niet, want ze kenden elkaar amper.”
Een buurtbarbecue werd het begin van een nieuwe gemeenschap: mensen die elkaar helpen, elkaar groeten, elkaar weten te vinden.
JEROEN VAN DER SCHAAF
Zijn aanpak was simpel, maar doeltreffend: zichtbaar zijn. Met de koffiekar de wijk in, aanbellen, luisteren. Dat deed hij samen met het wijkteam, dat onder andere bestaat uit gemeente, woningcorporatie Acantus, jongerenwerkers, de wijkagent en boa’s. Soms kwamen er maar één of twee mensen opdagen. Maar ze bleven volhouden.
In de Vestingbuurt leidde dat tot iets bijzonders. Een paar bewoners gaven aan dat ze elkaar nauwelijks kenden. Zij namen het initiatief voor een buurtbarbecue. Zeven nationaliteiten stonden samen achter de grill. “Dat ene moment werd het begin van een nieuwe gemeenschap: mensen die elkaar helpen, elkaar groeten en elkaar weten te vinden”, zegt Jeroen. “Je ziet de wijk opleven zodra mensen elkaar weer ontmoeten.”
Door de koffiekar en de medewerkers van Cadanz Welzijn en Acantus voelde ik me eindelijk gezien. Dankzij hun steun kan ik als vrijwilliger bijdragen aan leuke projecten in de buurt en kom ik weer beter mee in de maatschappij.
JENNIFER, WIJKBEWONER (2025)
Kleine stappen, grote impact
De aanpak van sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord draait om het klein maken van doelen, vertelt Marleen. “Geen grote plannen over bewoners uitrollen, maar goed luisteren en concrete dingen aanpakken die nú verschil maken.”
Jeroen noemt een mooi voorbeeld. “Bewoners hebben behoefte aan praktische oplossingen. Veel mensen woonden in een flat, maar hebben sinds de wijkvernieuwing voor het eerst een huis met een tuin. Daarom is er een blokhut met tuingereedschap geopend, waar bewoners grasmaaiers en ander materiaal kunnen lenen en waar een beheerder aanwezig is om tuintips te geven.”
Naast grotere projecten, zoals een programma gericht op preventie en veiligheid voor jongeren (PIT) en een sociaal programma op basisschool Kindcentrum Noord, zijn in de nieuwe buurten ontmoetingsactiviteiten georganiseerd waar bewoners hun wensen konden uitspreken. Hierdoor zijn er mooie projecten in de wijk ontstaan op initiatief van bewoners, die op heel veel gebieden een verschil maken. Zoals “struikrovers” die planten redden uit gesloopte tuinen en ze een nieuw leven geven en Met Elkaar-activiteiten die buurten weer tot leven brengen.
Steeds terugkomen
In het rapport ‘Terugblik: 5 jaar investeren in de sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord’, zijn veel projecten en resultaten terug te vinden. “Door zichtbaar te maken wat er gebeurt, groeit het vertrouwen”, vertelt Jeroen. “In het begin zeiden bewoners: jullie praten alleen maar. Door steeds terug te komen en te laten zien wat we doen, verandert dat.” “We zorgen dat de bewoner centraal blijft staan”, vult Marleen hem aan. “We blijven ruimte geven voor bewonersinitiatieven, door steeds opnieuw te vragen: wat vinden jullie belangrijk? Wat voor rol wil je daar zelf in spelen en wat verwacht je hierin van ons?”
74 nationaliteiten en evenveel kansen
Delfzijl-Noord telt 5800 bewoners met 74 nationaliteiten. Dat klinkt als een uitdaging, maar het is ook een bron van mogelijkheden. Jeroen: “Iedereen is op zoek naar verbinding. Naar contact, veiligheid en een fijne buurt. Door daar samen met bewoners naar op zoek te gaan, heb je de sleutels in handen voor het vergroten van leefbaarheid.”
De quotes van wijkbewoner Jennifer en wethouder Annalies Usmany-Dallinga komen uit het rapport ‘Terugblik: 5 jaar investeren in de sociale wijkvernieuwing in Delfzijl-Noord‘.
