Avantium heeft in Delfzijl de eerste fabriek ter wereld gebouwd die plastic van suikers uit planten gaat produceren voor commercieel gebruik. Na de officiële opening door koningin Máxima in oktober 2024, duurde de opstart van de fabriek langer dan voorzien. Volgens bestuursvoorzitter Tom van Aken werd 2025 gekenmerkt door tegenwind, onder andere door problemen met de lasnaden van de titanium buizen, die de opstart vertraagden. Maar hij bleef vooruitkijken en doorgaan met zijn missie. Met succes. De fabriek is nu klaar om de strijd aan te gaan als dé concurrent van plastic uit aardolie.
Nieuwe toekomst voor plastic
Avantium start deze zomer met de laatste testfase en kan daarna voor klanten de productie starten van FDCA, de grondstof voor plantaardig plastic PEF. Door suikers uit gewassen om te zetten in een sterk, recyclebaar materiaal, komt er een nieuwe toekomst voor plastic. Het plantaardige plastic stoot tot 71 procent minder CO2 uit dan traditioneel PET-plastic dat uit aardolie wordt gemaakt, houdt producten langer vers, is goed te recyclen en vermindert voedselverspilling. Voor de consument voelt het niet anders. Voor natuur en klimaat maakt het een wereld van verschil. Nationaal Programma Groningen droeg in 2020 7,5 miljoen euro bij aan de realisatie van de fabriek.
Een lange adem hebben
Met de fabriek in Delfzijl zet Avantium de stap van proeffabriek naar productie voor commercieel gebruik. Een mijlpaal die Tom van Aken twintig jaar geleden al voor ogen had en hem niet meer losliet. “Als je de kans krijgt om bij te dragen aan iets wat echt blijvende waarde heeft, geeft dat een enorme drive,” zegt hij. Dit soort innovatie vraagt om een lange adem. “Het gaat om een grondstofverandering die écht iets doet voor natuur en klimaat en van waarde blijft. Twintig jaar lijkt voor sommige mensen lang. En de tegenslagen die we hebben gehad lijken soms onoverkomelijk. Maar de grondstoffentransitie gaat om effecten op de lange termijn, net als bij de energietransitie, en dan moet je ook doorzettingsvermogen hebben en de bereidheid om vol te houden.”
Waarom Delfzijl?
Avantium had zijn fabriek overal kunnen bouwen, maar koos voor Delfzijl en is gevestigd op het Chemie Park. “Er is geen plek in Nederland waar we ons beter hadden kunnen vestigen,” zegt Tom. “Ruimte, energie, financiële steun, vergunningen en een netwerk van gelijkgestemde ondernemers maken Delfzijl de beste plek.”
Het Chemie Park heeft een vooruitstrevende ambitie: als eerste chemisch bedrijventerrein in Europa volledig CO2-neutraal zijn in 2050. De bedrijven delen energie, benutten elkaars reststromen en werken samen aan een circulaire industrie. “Hier tref ik ondernemers die onderdeel willen zijn van een grote verandering.” Zo bouwt Delfzijl aan een hub voor groene chemie die steeds meer internationale aandacht trekt.
Winst voor de regio
“Hier ontstaat een economische olievlek”, zegt Tom. “De buitenwereld ziet wat er in Groningen gebeurt. En dat je hier moet zijn voor investeringen in groene chemie. We hebben zeventig medewerkers in dienst, vooral operators. En de vraag naar technisch personeel wordt steeds groter doordat steeds meer bedrijven naar deze regio komen. Het is belangrijk dat we voldoende technische vakmensen opleiden in Groningen. Daarom werken we samen met scholen om jongeren enthousiast te maken voor een technische richting.”
Vooruitkijken
In het najaar moet de productie beginnen voor de 22 klanten die hun verpakkingen willen vergroenen, waaronder Albert Heijn. Voor de komende drie jaar is het bedrijf uitverkocht. En daarna? De bestuursvoorzitter van Avantium denkt al verder. Een tweede fabriek, twintig keer zo groot als de huidige, is een serieuze optie. Delfzijl is hiervoor in beeld. “Hier is de infrastructuur en ruimte perfect om te groeien.”
Naast het product wil het bedrijf zijn technologie via licenties wereldwijd uitrollen, zodat andere producenten op basis van Avantium’s technologie plantaardig plastic kunnen maken.
Een tweede fabriek, twintig keer zo groot als de huidige, is een serieuze optie. Delfzijl is hiervoor in beeld.
TOM VAN AKEN
Een verschil maken
Tom van Aken is eerlijk over wat echte innovatie vraagt. Niet iedereen begrijpt het. Boeren die duurzaam investeren maar worden teruggefloten door hun bank. Investeerders die alleen naar de korte termijn kijken. “De wereld van social media draait om boodschappen van dertig seconden. Onze verpakking heeft twintig jaar ontwikkeling gekost. Maar als een innovatie er eenmaal staat, dan maak je echt een verschil voor de toekomst.”
Zijn advies aan Groningse ondernemers en onderzoekers: geloof in de lange weg. “Innoveren gaat niet alleen over het eindproduct, maar ook over de reis ernaartoe. Vier daarom elke mijlpaal. Dat geeft de focus om te doen wat nodig is om je missie te bereiken.”
